Olumsuz düşünce kalıplarını ve davranışları sistematik olarak inceleyip değiştirmeyi hedefleyen, kısa süreli ve hedef odaklı bir psikoterapi yöntemi.
Ne için yapılır
- Depresyon (özellikle hafif-orta düzeyde)
- Yaygın anksiyete, panik bozukluk ve sosyal kaygı
- Obsesif-kompulsif bozukluk
- Travma sonrası stres bozukluğu (uyarlamalı protokoller)
- Uyku bozuklukları ve insomnia
- Yeme bozuklukları (özellikle bulimia ve tıkınırcasına yeme)
- Kronik ağrı, fibromiyalji ve uzun süreli hastalıklara uyum
Hazırlık
- İlk görüşmeden önce yakınmaların başlangıcı ve seyri not edilebilir
- Olumsuz düşüncelerin tetiklendiği durumların gözlemi yararlıdır
- Düzenli seans planına uyabilecek bir takvim ayarlanır
- Önceki psikiyatrik değerlendirme veya raporlar paylaşılır
İşlem nasıl yapılır
- İlk seanslarda hedefler ve sorun listesi birlikte belirlenir
- Düşünce-duygu-davranış bağı somut örneklerle çalışılır
- Otomatik olumsuz düşünceler kayıt formlarıyla tanınır ve test edilir
- Kademeli maruz bırakma, davranışsal aktivasyon gibi teknikler uygulanır
- Her seansta küçük ev ödevleri verilir; sonraki seansta birlikte gözden geçirilir
- Genellikle haftada bir, 45-50 dakikalık seanslar şeklinde sürdürülür
İşlem sonrası
- Tipik tedavi süresi 12-20 seanstır; bazı durumlarda kısa veya uzun olabilir
- Beceriler günlük yaşamda düzenli olarak uygulandığında etki kalıcılaşır
- Tedavi sonrası 1-3 aylık aralıklarla pekiştirme seansları planlanabilir
- Belirtiler tekrarladığında erken dönemde başvuru önerilir
- Acil ruhsal kriz durumunda 112 aranır
Riskler
- Maruz bırakma çalışmaları sırasında geçici kaygı artışı olabilir
- Ev ödevlerine düzenli devam edilmediğinde ilerleme yavaşlar
- Ağır depresyon veya yüksek intihar riski tek başına BDT için uygun olmayabilir; ek tedavi gerekir
- Terapinin etkili olması için terapistin bu yöntemde eğitimli olması önemlidir
Sıkça Sorulanlar
BDT diğer terapilerden farkı nedir?
BDT yapılandırılmış, hedef odaklı ve kısa sürelidir; düşünce ve davranış üzerinde somut tekniklerle çalışır. Etkinliği birçok bozuklukta klinik araştırmalarla incelenmiştir.
Kaç seans sürer?
Yakınmaya göre genellikle 12-20 seans arasındadır. Bazı durumlarda daha kısa, bazılarında daha uzun protokoller önerilir.
İlaç tedavisinin yerini tutar mı?
Bazı tablolarda BDT tek başına etkili olabilir. Orta-ağır depresyon ve bazı durumlarda BDT ile ilaç birlikte daha yararlı olabilir; karar hekimle birlikte verilir.
Çocuk ve ergenlerde de uygulanır mı?
Evet. Çocuk ve ergenler için yaşa uyarlanmış BDT protokolleri vardır; aile katılımı çoğunlukla sürecin parçasıdır.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Anksiyete bozuklukları tedavisi
Psikiyatri Hizmetleri
Anksiyete bozuklukları — yaygın kaygı, panik ve sosyal kaygıda terapi ve gerekirse ilaç ile yürütülen tedavi.
Psikiyatrik değerlendirme
Psikiyatri Hizmetleri
Ruh sağlığının kapsamlı klinik değerlendirmesi — tanı, ayırıcı tanı ve tedavi planlaması.
Bireysel psikoterapi
Psikiyatri Hizmetleri
Bire bir ruhsal danışmanlık — kanıta dayalı yöntemlerle duygusal ve davranışsal güçlüklerin ele alınması.
Panik bozukluğu tedavisi
Psikiyatri Hizmetleri
Panik bozukluğu tedavisi — bilişsel davranışçı terapi (BDT) ve ilaç kombinasyonu ile kapsamlı psikiyatrik yaklaşım.
Obsesif kompülsif bozukluk tedavisi
Psikiyatri Hizmetleri
Obsesif kompülsif bozukluk (OKB) tedavisi — maruz bırakma ve tepki önleme (ERP) terapisi ile yüksek doz SSRI birlikte uygulanır.
Depresyon tedavisi
Psikiyatri Hizmetleri
Depresyon tedavisi — psikoterapi, gerektiğinde ilaç ve yaşam tarzı düzenlemelerini birleştiren bütüncül yaklaşım.
Uyku bozuklukları tedavisi
Psikiyatri Hizmetleri
Uyku bozuklukları tedavisi — insomnia, gecikmiş uyku fazı ve psikiyatrik kaynaklı uyku sorunlarında BDT-I (CBT-I) ve gerektiğinde ilaç tedavisi.
Bipolar bozukluk takibi
Psikiyatri Hizmetleri
Bipolar bozukluk takibi — mani, hipomani ve depresyon ataklarının uzun süreli izlemi ve duygu durum dengeleyici tedavisi.