Crohn hastalığı ve ülseratif kolitte iltihabi alevlenmeyi kontrol altına alan, remisyonu sürdüren ve komplikasyonları azaltan çok basamaklı tedavi yaklaşımı.
Ne için yapılır
- Ülseratif kolit tanısı alan hastalar (kalın bağırsak iç tabakasında sürekli iltihap)
- Crohn hastalığı tanısı alan hastalar (sindirim sisteminin herhangi bir bölümünde derin iltihap)
- Tekrarlayan ishal, karın ağrısı ve kanlı dışkılama yakınmaları
- Açıklanamayan kilo kaybı, halsizlik ve büyüme geriliği (çocuklarda)
- İBH'ye eşlik eden eklem, cilt, göz veya karaciğer tutulumu
- Önceki tedaviye yanıtsız ya da bağımlı kalan alevlenmeler
- Cerrahi sonrası remisyonun korunması
Hazırlık
- Tanı için kolonoskopi, biyopsi, görüntüleme (BT/MR enterografi) ve laboratuvar testleri yapılır
- Hastalığın tipi, yaygınlığı ve şiddeti değerlendirilir (Crohn vs ülseratif kolit ayrımı)
- Aktif enfeksiyon (ör. tüberküloz, hepatit) taranır; biyolojik tedavi öncesi gereklidir
- Aşı durumu (özellikle hepatit B, pnömokok, grip) güncellenir
- Beslenme, demir ve B12 eksiklikleri değerlendirilir
İşlem nasıl yapılır
- Hafif-orta hastalıkta 5-aminosalisilatlar (mesalazin) ve topikal tedaviler kullanılır
- Alevlenmelerde kortikosteroidler kısa süreli olarak verilir
- Remisyonu sürdürmek için immünmodülatörler (azatioprin, metotreksat) tercih edilebilir
- Orta-şiddetli olgularda biyolojik ajanlar (anti-TNF, vedolizumab, ustekinumab) ya da küçük molekül tedaviler değerlendirilir
- Beslenme desteği, demir/B12 yerine koyma tedavisi sağlanır
- Komplike olgularda (darlık, fistül, dirençli kolit) cerrahi konsültasyon planlanır
İşlem sonrası
- Tedavi yanıtı klinik bulgular, kan testleri ve dışkı kalprotektin ile izlenir
- Kolonoskopik kontroller hastalığın yaygınlığına göre 1-2 yılda bir önerilebilir
- Uzun süreli ülseratif kolit veya geniş Crohn'da kolon kanseri taraması düzenli yapılır
- Beslenme, kemik sağlığı, ruh sağlığı ve aşılama düzenli gözden geçirilir
- Kadın hastalarda gebelik planı tedavi seçimini etkileyebilir; multidisipliner takip önerilir
Riskler
- Kortikosteroidlere bağlı kilo artışı, kemik erimesi ve kan şekeri yüksekliği
- İmmünmodülatör ve biyolojik tedavide enfeksiyon riski
- Bazı biyolojik ajanlarda nadir alerjik reaksiyon ve cilt döküntüsü
- Uzun süreli iltihaba bağlı bağırsak darlığı, fistül veya kanser riski
- Tedaviye yanıtın zaman içinde azalabilmesi ve ilaç değişikliği gereksinimi
Sıkça Sorulanlar
İBH tamamen iyileşir mi?
İBH kronik bir hastalıktır; mevcut tedaviler hastalığı tamamen ortadan kaldırmaz ancak uzun süreli remisyon (sessiz dönem) sağlanabilir.
Crohn ve ülseratif kolit aynı şey mi?
Hayır. Ülseratif kolit yalnızca kalın bağırsağın iç tabakasını tutarken Crohn hastalığı sindirim sisteminin herhangi bir bölümünü tüm duvar kalınlığı boyunca etkileyebilir.
Beslenme tedavisi yeterli olur mu?
Beslenme desteği önemli bir tamamlayıcıdır ancak çoğu hastada tek başına yeterli değildir. Doğru ilaç tedavisi ile birlikte uygulanmalıdır.
Cerrahi gerekirse hayatım nasıl etkilenir?
Cerrahi seçilmiş olgularda yaşam kalitesini belirgin biçimde artırabilir. Modern teknikler ve takiple çoğu hasta normal yaşamına devam eder.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Kolonoskopi
Dahili Poliklinik (Gastroenteroloji)
Kolonoskopi — kalın bağırsak ve son ince bağırsak bölümünün endoskopik incelenmesi.
Endoskopik polipektomi
Dahili Poliklinik (Gastroenteroloji)
Endoskopik polipektomi — bağırsak ve mide poliplerinin endoskopik olarak çıkarılması.
Endoskopik biyopsi
Dahili Poliklinik (Gastroenteroloji)
Endoskopik biyopsi — yemek borusu, mide ve bağırsaklardan tanısal doku örnekleme.
Anal fistül ameliyatı
Cerrahi Poliklinik Hizmetleri
Anal fistül ameliyatı — bağırsak ile makat çevresi cilt arasındaki anormal kanalın cerrahi tedavisi.
Kolorektal cerrahi
Cerrahi Poliklinik Hizmetleri
Kolorektal cerrahi — kolon ve rektum hastalıklarında laparoskopik ve açık tedavi seçenekleri.
İnflamatuar Bağırsak Hastalıkları Eğitimi ve Diyet Danışmanlığı
Beslenme ve Diyetetik
İnflamatuar Bağırsak Hastalıklarında Beslenme — Crohn ve ülseratif kolitte aktif/remisyon dönemi planı.
Hipertansiyon takibi ve tedavisi
Dahili Poliklinik Hizmetleri
Hipertansiyon takibi ve tedavisi — yüksek tansiyonun tanı, ilaç ve yaşam tarzı yönetimi.
Obezite ve metabolik sendrom yönetimi
Dahili Poliklinik Hizmetleri
Obezite ve metabolik sendrom — kapsamlı tıbbi değerlendirme, takip ve yaşam tarzı yönetimi.