Kalça ekleminin hasarlı top ve yuva yüzeylerinin metal, seramik veya özel plastik bileşenlerle değiştirildiği cerrahi tedavi. Kalça ağrısını azaltır, yürüme ve günlük hareketleri kolaylaştırır.
Ne için yapılır
- İleri evre kalça osteoartriti (kireçlenme) ve buna bağlı dirençli ağrı
- Avasküler nekroz (femur başının kan dolaşımı bozulması ve çökmesi)
- Yaşlı hastalarda yer değiştirmiş femur boyun kırığı (kalça kırığı)
- Romatoid artrit, ankilozan spondilit gibi inflamatuar hastalıklarda ileri eklem hasarı
- Doğumsal kalça displazisi (gelişimsel kalça çıkığı) sonrası ileri kireçlenme
- Önceki kalça cerrahilerinin başarısız olması (revizyon planlaması ayrıdır)
- Konservatif tedaviye (ilaç, fizik tedavi, kilo kontrolü) yanıt alınamayan kalıcı ağrı ve fonksiyon kaybı
Hazırlık
- Detaylı muayene, kalça pelvis röntgeni, gerekirse BT veya MR
- Kan tahlilleri, EKG, akciğer grafisi, anestezi değerlendirmesi
- Kronik hastalıkların (kalp, şeker, tansiyon) düzene sokulması
- Kan sulandırıcılar hekim onayıyla düzenlenir; aktif idrar yolu veya diş enfeksiyonu varsa önceden tedavi edilir
- Sigaranın bırakılması, evde tutamak, yüksek tuvalet, kaymayı önleyici paspas gibi düzenlemeler önerilir
İşlem nasıl yapılır
- Genel veya bölgesel (spinal/epidural) anestezi uygulanır
- Cerrahi yaklaşıma göre kalça yan, arka veya ön bölgede kesi açılır
- Hasarlı femur başı çıkarılır, asetabulum (yuva) hazırlanır
- Asetabuler bileşen (soket) ve femoral sap yerleştirilir; üzerine femur başı (top) takılır
- Eklemin uzunluğu, stabilitesi ve hareket açıklığı test edilir
- Yara katman katman kapatılır, gerekirse drenaj konur
İşlem sonrası
- Genellikle 2-4 gün hastanede kalış
- Aynı gün veya ertesi gün fizik tedavi eşliğinde yürüteç ya da koltuk değneği ile ilk yürüme
- Derin ven trombozu (DVT) profilaksisi: kan sulandırıcı ilaç, mekanik kompresyon ve erken hareket — genellikle 4-6 hafta
- İlk 6 hafta çıkık riski nedeniyle bazı pozisyonlardan (aşırı eğilme, bacak bacak üstüne atma, içe rotasyon) kaçınma önerilir
- Fizik tedavi 6-12 hafta; günlük aktivitelere dönüş genellikle 6-12 haftada başlar
- Yıllık kontrol grafileri ile protez bileşenlerinin durumu izlenir
Riskler
- Enfeksiyon (yüzeyel veya derin protez enfeksiyonu)
- Derin ven trombozu (DVT) ve pulmoner emboli — profilaksi ile risk düşürülür
- Protez çıkığı (özellikle ilk 3 ay yüksek risk)
- Bacak uzunluk farkı veya yürüyüş şeklinde değişiklik
- Periprostetik kırık (protez çevresi kemik kırığı)
- Damar veya sinir yaralanması (özellikle siyatik sinir, nadir)
- Zamanla protez bileşenlerinde gevşeme veya aşınma; revizyon gerekebilir
- Anestezi ve genel cerrahi riskler
Sıkça Sorulanlar
Kalça protezi ne kadar dayanır?
Modern kalça protezlerinde 15-25 yıl ve üzeri işlevsellik sık bildirilmektedir. Beklenen ömür hastanın yaşı, kilosu, aktivite düzeyi, kemik kalitesi ve seçilen yüzey çiftine (metal-polietilen, seramik-seramik vb.) göre değişir.
Ameliyat sonrası pıhtı (DVT) riski nasıl azaltılır?
Total kalça protezi sonrası derin ven trombozu önemli bir risktir. Risk; kan sulandırıcı ilaç, mekanik kompresyon çorabı/cihazı, erken yürüme, yeterli sıvı alımı ve uzun süreli hareketsizlikten kaçınma ile büyük ölçüde azaltılır. Profilaksi süresi genellikle 4-6 haftadır ve hekim tarafından kişiselleştirilir.
Hangi pozisyon ve hareketlerden kaçınmalıyım?
Cerrahi yaklaşıma bağlı olmakla birlikte, ilk haftalarda 90 dereceden fazla kalça eğilmesi (öne aşırı eğilme, alçak iskemleye oturma), bacak bacak üstüne atma ve bacağı içe çevirme genellikle önerilmez. Yüksek tuvalet, sandalyeye düz oturma ve uygun yatak yüksekliği kullanılır.
Fizik tedavi ve günlük yaşama dönüş ne kadar sürer?
Yapılandırılmış fizik tedavi 6-12 hafta sürer. Çoğu hasta 6-12 haftada kendi kendine yürüyebilir ve günlük işlerini yapabilir. Yüzme, bisiklet, hafif yürüyüş gibi aktiviteler güvenli kabul edilir; yüksek etkili sporlar ve uzun süreli koşu genellikle önerilmez.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Parsiyel Kalça Protezi
Ortopedi ve Travmatoloji
Parsiyel kalça protezi (hemiartroplasti) — yaşlı hastada femur boyun kırığı için kalça ucu yenileme cerrahisi.
Eklem içi enjeksiyon
Ortopedi ve Travmatoloji
Eklem içi enjeksiyon — hyalüronik asit ve ilaçlarla osteoartrit ağrı tedavisi.
PRP enjeksiyonu
Ortopedi ve Travmatoloji
PRP enjeksiyonu — trombositten zengin plazmanın seçilmiş tendon ve eklem sorunlarında uygulanması.
Çıkık redüksiyonu
Ortopedi ve Travmatoloji
Çıkık redüksiyonu — yerinden çıkan eklemin (omuz, dirsek, parmak) atravmatik yerine oturtulması.
Kırık tespiti ve tedavisi
Ortopedi ve Travmatoloji
Kırık tespiti ve tedavisi — kemik kırıklarında doğru tanı, alçı/atel veya cerrahi sabitleme ile iyileşme yönetimi.
Diz artroskopisi
Ortopedi ve Travmatoloji
Diz artroskopisi — diz ekleminin küçük kesilerden kamera ile değerlendirilmesi ve onarımı.
Omuz artroskopisi
Ortopedi ve Travmatoloji
Omuz artroskopisi — omuz ekleminin minimal invaziv kamera yöntemi ile değerlendirilmesi ve onarımı.
Total diz protezi
Ortopedi ve Travmatoloji
Total diz protezi — ileri evre diz kireçlenmesinde eklem yüzeylerinin yapay parçalarla yenilenmesi.