Beyin zarları arasında biriken akut veya kronik kan koleksiyonunun burr-hole (kraniyel delik) ya da kraniyotomi yöntemiyle drene edilerek beyin üzerindeki basının kaldırıldığı acil/yarı acil nöroşirürji işlemi.
Ne için yapılır
- Akut subdural hematom (genellikle ciddi kafa travması sonrası, hızla gelişen yoğun kan birikimi)
- Subakut subdural hematom (3-21 gün içinde gelişen, bilinç ve nörolojik durumda dalgalanma yaratan birikim)
- Kronik subdural hematom (özellikle yaşlılarda, küçük travma sonrası haftalar içinde gelişen baş ağrısı, dengesizlik, unutkanlık, güçsüzlük)
- Antikoagülan (kan sulandırıcı) kullanımı sırasında oluşan ve büyüyen hematomlar
- Bilinç düzeyinde bozulma, motor güçsüzlük veya konuşma bozukluğu yaratan hematomlar
- Görüntülemede orta hat kaymasına veya beyin sapı basısına neden olan kanamalar
Hazırlık
- Acil olgularda kan grubu, koagülasyon (PT/aPTT/INR) ve trombosit testleri hızla tamamlanır
- Kan sulandırıcı kullanımı varsa antagonist ilaçlar (örn. K vitamini, protrombin kompleks konsantresi) ile düzeltilir
- Kraniyel BT (ve gerekirse MR) ile hematomun yeri, kalınlığı ve yapısı değerlendirilir
- Acil olmayan kronik hematomlarda 6-8 saat aç kalınması ve genel anestezi için preoperatif değerlendirme yapılır
- Hasta yakınlarına olası riskler ve cerrahi-konservatif izlem seçenekleri ayrıntılı anlatılır
İşlem nasıl yapılır
- Hasta cerrahi alanına alınır; akut/yoğun olgularda genel anestezi, seçilmiş kronik olgularda lokal anestezi/sedasyon kullanılabilir
- Kafa derisi tıraş edilip sterilize edilir, hematomun olduğu bölgeye uygun cerrahi alan örtülür
- Kronik subdural hematomda genellikle bir veya iki burr-hole (yaklaşık 1-2 cm çapında) açılarak hematom yıkanır ve drenaj kateteri yerleştirilir
- Akut, kalın veya pıhtı içeren hematomlarda kraniyotomi (kemiğin daha geniş bir parçasının açılması) ile pıhtı boşaltılır ve kanama kaynağı kontrol edilir
- Beyin genişlemesini sağlamak için subdural alan serum fizyolojikle yıkanır ve hava boşaltılır
- Operasyon sonrası kemik flep yerine konur, dura ve cilt katmanları kapatılır; gerekirse kapalı drenaj sistemi 1-2 gün tutulur
İşlem sonrası
- İlk 24-72 saatte yoğun bakımda nörolojik muayene ve tekrar BT ile takip
- Drenaj kateteri çıkarımı klinik ve görüntüleme bulgularına göre yapılır (genelde 24-48 saat)
- Hastanede ortalama 3-7 gün yatış; bilinç durumu, motor güç ve baş ağrısı izlenir
- Kan sulandırıcı tedaviye ne zaman tekrar başlanacağı ekip kararıyla bireyselleştirilir
- 1, 4 ve 12. haftalarda klinik kontrol ve gerektiğinde kontrol görüntüleme; nüks (yeniden birikim) açısından izlem
Riskler
- Yeniden hematom birikmesi (özellikle kronik olgularda %5-15)
- Yara veya kafa içi enfeksiyon (menenjit, ampiyem)
- Nöbet (özellikle akut hematom ve kraniyotomi sonrası)
- Beyin ödemi, yeni nörolojik defisit veya inme
- Anestezi ve büyük cerrahiyle ilişkili sistemik riskler (özellikle yaşlı ve eşlik eden hastalığı olan hastalarda)
Sıkça Sorulanlar
Akut ve kronik subdural hematom arasındaki fark nedir?
Akut hematom genellikle ciddi travmadan sonra saatler içinde gelişir, kanın taze ve yoğun olduğu, cerrahinin acil yapıldığı tablodur. Kronik hematom haftalar içinde, sıvılaşmış kandan oluşur ve daha çok yaşlılarda baş ağrısı, dengesizlik ve unutkanlıkla ortaya çıkar.
Her subdural hematomda ameliyat şart mıdır?
Hayır. Küçük, semptomsuz veya minimal şikayet yapan hematomlarda yakın görüntüleme ve klinik takip yeterli olabilir. Cerrahi; hematomun büyüklüğüne, ilerleyişine ve hastanın nörolojik durumuna göre kararlaştırılır.
Burr-hole drenajı ile kraniyotominin farkı nedir?
Burr-hole, kafatasında küçük bir delik açılarak yıkama ve drenaj yapılan, sıvılaşmış kronik hematomlarda tercih edilen yöntemdir. Kraniyotomi ise kemiğin daha geniş bir parçasının kaldırıldığı, akut, pıhtılaşmış veya kanama kontrolü gereken vakalarda uygulanan daha kapsamlı bir cerrahidir.
İyileşme ne kadar sürer?
Hastane yatışı genellikle 3-7 gündür. Tam toparlanma; hastanın yaşına, eşlik eden hastalıklarına ve hematomun beyin üzerindeki etkilerine bağlı olarak haftalar-aylar içinde olur. Yaşlı hastalarda nüks ve düşme riskine karşı yakın takip önemlidir.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Beyin tümörü ameliyatı
Beyin ve Sinir Cerrahisi
Beyin tümörü ameliyatı — iyi veya kötü huylu beyin lezyonlarının cerrahi olarak çıkarılması.
Kraniotomi
Beyin ve Sinir Cerrahisi
Kraniotomi — kafatasında geçici cerrahi pencere açılarak yapılan beyin ameliyatı.
VP şant ameliyatı
Beyin ve Sinir Cerrahisi
Ventriküloperitoneal (VP) şant ameliyatı — hidrosefalide beyin omurilik sıvısının karın içine yönlendirilmesi.
Trigeminal nevralji tedavisi
Beyin ve Sinir Cerrahisi
Trigeminal nevralji tedavisi — yüzdeki şimşek tarzı şiddetli ağrının ilaç, perkütan girişim ve cerrahi seçenekleriyle yönetimi.
Bel fıtığı cerrahisi
Beyin ve Sinir Cerrahisi
Bel fıtığı cerrahisi — konservatif tedaviye yanıt vermeyen lomber disk hernisinde uygulanan nöroşirürji.
Boyun fıtığı cerrahisi
Beyin ve Sinir Cerrahisi
Boyun fıtığı cerrahisi — servikal disk hernisinde nöroşirürji ile dekompresyon ve stabilizasyon.
Spinal tümör cerrahisi
Beyin ve Sinir Cerrahisi
Spinal tümör cerrahisi — omurga ve omurilik tümörlerinin nöroşirürjikal olarak çıkarılması.
Karpal tünel dekompresyonu
Beyin ve Sinir Cerrahisi
Karpal tünel dekompresyonu (nöroşirürji) — el bileğindeki sıkışmış median sinirin cerrahi olarak rahatlatılması.