Manyetik alan ve radyo dalgaları kullanılarak alınan görüntülerin gadolinyum içeren kontrast madde ile zenginleştirildiği, radyasyon içermeyen yumuşak doku odaklı görüntüleme yöntemi.
Ne için yapılır
- Beyin tümörleri, demiyelinizan hastalıklar (multipl skleroz) ve enfeksiyonların değerlendirilmesi
- Karaciğer, böbrek, pankreas ve yumuşak doku kitlelerinin karakterizasyonu
- Damar yapılarının görüntülenmesi (MR anjiyografi)
- Eklem ve kıkırdak yapıdaki örtülü patolojilerin (artrografi) belirlenmesi
- Meme kanseri evrelemesi ve yüksek riskli hastalarda meme MR taraması
- Cerrahi veya radyoterapi sonrası nüks-skar ayrımı
- Kalp kasının canlılığı ve kalp tümörlerinin değerlendirilmesi (kardiyak MR)
Hazırlık
- Karın MR'larında genellikle 4-6 saatlik açlık istenir; diğer bölgelerde özel bir açlık şartı yoktur
- Böbrek fonksiyonu (kreatinin/eGFR) önceden değerlendirilir; kronik böbrek yetersizliği olanlarda kontrast türü ve gerekliliği yeniden gözden geçirilir
- Önceki kontrast reaksiyon öyküsü, alerji ve astım hekime bildirilir
- Kalp pili, koklear implant, anevrizma klipsi, metalik implant ve gebelik durumu mutlaka sorgulanır
- Üzerindeki tüm metal nesneler, dövme dahil, MR güvenliği açısından değerlendirilir
İşlem nasıl yapılır
- Hasta MR uyumlu kıyafetle cihaza yatırılır; kollarına veya bileğine damar yolu açılır
- Önce kontrastsız serilerde anatomik görüntüler alınır
- Belirlenen zamanda gadolinyum bazlı kontrast madde damar yolu ile uygulanır
- Kontrast sonrası dinamik ve geç fazlarda ek görüntü serileri elde edilir
- İşlem sırasında kulaklık ile yüksek cihaz sesinden korunma sağlanır, panik halinde butonla iletişim kurulabilir
- Toplam süre incelenecek bölgeye göre 30-60 dakika arasıdır
İşlem sonrası
- İşlem sonrası damar yolu çekilir, hasta yarım saat gözlem altında tutulabilir
- Sıvı alımı, gadolinyumun böbrekten atılımını desteklemek için artırılır
- Geç tip alerjik reaksiyon belirtileri (döküntü, kaşıntı) için bir gün boyunca izlem önerilir
- Görüntüler dijital sistemde radyolog tarafından raporlanır ve takip eden hekim ile paylaşılır
Riskler
- Gadolinyum bazlı kontrast maddeler ileri böbrek yetersizliğinde nefrojenik sistemik fibrozis (NSF) açısından dikkatli kullanılır; bu durumda ya uygulanmaz ya da düşük riskli makrosiklik ajanlar tercih edilir
- Hafif-orta alerjik reaksiyonlar (bulantı, kaşıntı, döküntü) seyrek de olsa görülebilir; ciddi anaflaktik reaksiyon nadirdir
- Klastrofobi (kapalı yer korkusu) bazı hastalarda işlemi güçleştirebilir; gerekiyorsa açık MR veya hafif sedasyon değerlendirilir
- Kalp pili, vücut içi metal implantlar ve bazı eski stentler MR ile uyumsuz olabilir; mutlaka önceden sorgulanır
- Tekrarlayan kontrastlı MR'larda beyin dokusunda gadolinyum birikimi tartışılan bir konudur; gereksiz tekrarlardan kaçınılır
Sıkça Sorulanlar
Kontrastlı MR'da kullanılan ilaç röntgen kontrastı ile aynı mı?
Hayır. MR'da gadolinyum bazlı kontrast, BT ve röntgende ise iyot bazlı kontrast kullanılır. Etki mekanizmaları, alerji riskleri ve böbrek üzerine etkileri farklıdır.
Böbrek hastalığım var, kontrastlı MR çektirebilir miyim?
Hafif-orta böbrek fonksiyon bozukluğunda dikkatli, ileri evre böbrek yetersizliğinde ise yarar-zarar dengesi gözetilerek karar verilir. NSF riski nedeniyle ilgili olgularda makrosiklik ajanlar tercih edilir veya kontrastsız MR uygulanır.
Hamilelikte kontrastlı MR yapılabilir mi?
Gebelikte gadolinyum kontrast yalnızca zorunlu endikasyonlarda ve hekim onayı ile kullanılır; kontrastsız MR ilk tercih olarak değerlendirilir.
İşlem süresince hareketsiz kalmak zor olur mu?
Evet, görüntü kalitesi için hareketsiz kalmak gereklidir. Kulaklık ve içeriden iletişim butonu sağlanır; klastrofobik hastalar için ek tedbirler alınabilir.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Kontrastlı BT
Görüntüleme Hizmetleri
Kontrastlı BT — iyot bazlı kontrast madde ile damar ve organların ayrıntılı değerlendirildiği bilgisayarlı tomografi.
Beyin MR
Görüntüleme Hizmetleri
Beyin MR — beynin yapısal ve patolojik değişikliklerinin radyasyonsuz değerlendirilmesi.
Manyetik rezonans görüntüleme
Görüntüleme Hizmetleri
Manyetik rezonans görüntüleme (MR) — güçlü manyetik alan ve radyo dalgaları ile yumuşak doku ayrıntılı görüntülemesi.
Mamografi
Görüntüleme Hizmetleri
Mamografi — düşük doz X-ışını ile meme dokusunun ayrıntılı değerlendirilmesi ve kanser taraması.
Meme ultrasonografisi
Görüntüleme Hizmetleri
Meme ultrasonografisi — genç ve dens memede tamamlayıcı görüntüleme yöntemi
Panoramik diş röntgeni
Görüntüleme Hizmetleri
Panoramik diş röntgeni — tüm çene, dişler ve çevre yapıları tek görüntüde değerlendiren düşük doz radyografi.
BT anjiyografi
Görüntüleme Hizmetleri
BT anjiyografi — atardamarların iyot kontrastı ve ince kesit BT ile ayrıntılı haritalandığı non-invaziv damar görüntülemesi.
MR anjiyografi
Görüntüleme Hizmetleri
MR anjiyografi — damar yapılarının manyetik rezonans ile radyasyonsuz görüntülenmesi.