Enteral/parenteral beslenme yönetimi

Ağız yoluyla yeterli beslenemeyen hastalarda mide-bağırsak (enteral) tüpü veya damar yolu (parenteral) üzerinden enerji, protein ve mikro besin desteği sağlanır.

Ne için yapılır

• Yutma güçlüğü (disfaji), bilinç bozukluğu, inme veya nörolojik hastalıklarda güvenli oral alımın mümkün olmaması
• Ağız-boğaz, yemek borusu veya mide kanseri ve cerrahileri sonrası geçici/kalıcı tüp beslenme ihtiyacı
• Yoğun bakım hastaları, ağır travma, yanık ve kritik hastalıkta artmış besin gereksinimi
• İnflamatuvar bağırsak hastalığı, kısa bağırsak sendromu, ileus, fistül gibi durumlarda parenteral beslenme
• Şiddetli malnütrisyon, kaşeksi veya yetersiz oral alım durumunda destekleyici beslenme
• Pediatrik hastalarda büyüme-gelişme bozukluğu ve kronik hastalığa bağlı yetersiz alım

Hazırlık

• Hekim ve diyetisyen birlikte hastanın klinik durumu, sindirim sistemi işlevi ve beslenme öyküsünü değerlendirir
• Kan tahlilleri (hemogram, elektrolit, böbrek-karaciğer fonksiyonları, albümin, CRP) gözden geçirilir
• Enteral beslenme için tüp tipi (nazogastrik, nazojejunal, PEG, PEJ) ve süre planlanır
• Parenteral beslenme için santral veya periferik damar yolu ihtiyacı belirlenir
• Hasta ve yakınına tüp veya damar yolu bakımı, hijyen ve komplikasyon belirtileri öğretilir

İşlem nasıl yapılır

1. Hastanın günlük enerji (genellikle 25-30 kcal/kg) ve protein (1,0-1,5 g/kg) ihtiyacı hesaplanır
2. Enteral beslenmede uygun ürün (standart, yüksek proteinli, lif içeren, hastalığa özel) ve uygulama hızı seçilir
3. Bolus, aralıklı veya sürekli pompa ile enteral uygulama planlanır; baş yüksekliği 30-45° korunur
4. Parenteral beslenmede karbonhidrat, amino asit, lipid, vitamin ve eser element içeren karışım hazırlanır
5. Refeeding (yeniden besleme) sendromu riski olan hastalarda kademeli kalori artışı uygulanır
6. Günlük olarak alınan miktar, gastrik rezidüel, glukoz, elektrolit ve klinik bulgular izlenir

İşlem sonrası

• İlk haftada günlük, sonrasında haftada 2-3 kez elektrolit, glukoz, trigliserid ve karaciğer değerleri kontrol edilir
• Kilo, sıvı dengesi, ödem ve ateş takibi günlük yapılır
• Tüp yerinin, cilt çıkış yerinin ve damar yolu girişinin enfeksiyon yönünden günlük değerlendirilmesi gerekir
• Tolerans iyiyse oral alıma kademeli geçiş planlanır; enteral/parenteral destek azaltılır
• Evde uzun süreli beslenme uygulananlarda hasta-yakını eğitimi, bakım ekibi ile düzenli iletişim sürdürülür

Riskler

• Enteral beslenmede aspirasyon (yiyeceğin akciğere kaçması), ishal, kabızlık, tüp tıkanması ve yer değişikliği
• PEG/PEJ tüplerinde cilt çıkış yerinde enfeksiyon, kanama, granülasyon dokusu
• Parenteral beslenmede kateter ilişkili enfeksiyon, tromboz, hava embolisi (nadir)
• Refeeding sendromu: hızlı besleme sonrası fosfor, potasyum, magnezyum düşüklüğü ve aritmi riski
• Hiperglisemi, karaciğer yağlanması, safra çamuru ve uzun dönemde kemik yoğunluğunda azalma

Sıkça Sorulanlar

İlgili Bilgiler

İlgili Tıbbi Hizmetler

Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.