Yeni başlayan ve şiddetli karın ağrısında muayene, kan tahlilleri ve görüntüleme ile cerrahi gerektiren acil tabloların hızlı saptanması.
Ne için yapılır
- Birkaç saatte ortaya çıkan, ilerleyen şiddetli karın ağrısı
- Karın sertliği, dokunmakla şiddetlenen ağrı (peritonit bulgusu)
- Sağ alt karın ağrısı, bulantı, ateş (apandisit şüphesi)
- Sağ üst karın ağrısı, sarılık (safra kesesi/karaciğer kaynaklı)
- Yan/sırt ağrısı, idrarda kanama (böbrek taşı)
- Ani, yırtıcı tarzda karın-sırt ağrısı, tansiyon düşmesi (aort anevrizma rüptürü şüphesi)
- Gebelik dışı reprodüktif yaştaki kadında karın ağrısı (dış gebelik, over torsiyonu)
Hazırlık
- Hasta acile getirilirken yiyecek-içecek tüketmemelidir (olası cerrahi için aç olmak gerekir)
- Kullanılan ilaçlar (kan sulandırıcı, ağrı kesici, doğum kontrol hapı) bildirilir
- Son adet tarihi, gebelik durumu ve cerrahi öyküsü sorgulanır
- Ağrının başlangıç zamanı, yerleşimi ve seyri hekime aktarılır
İşlem nasıl yapılır
- Detaylı karın muayenesi yapılır; defans, rebound, peristaltik sesler ve özel manevralar (McBurney, Murphy) değerlendirilir
- Kan sayımı, biyokimya, lipaz, laktat, idrar tahlili ve gebelik testi istenir
- Karın ultrasonu (özellikle kadın, gebe ve çocuklarda) ilk basamak görüntülemedir
- Belirsiz vakalarda karın BT (oral/intravenöz kontrastlı) altın standarttır
- Peritonit, apandisit, kolesistit, divertikülit, mezenter iskemisi gibi cerrahi acil durumlarda genel cerrahi konsültasyonu istenir
- Karın aort anevrizma rüptürü şüphesinde acil damar cerrahisi ve ameliyathane hazırlığı yapılır
İşlem sonrası
- Cerrahi tablo varsa hasta ameliyathaneye alınır; cerrahi gerekmeyen durumlarda gözlem ve medikal tedavi sürdürülür
- Apandisit, kolesistit gibi tablolar erken cerrahide en iyi sonucu verir
- Belirsiz ağrılarda 6-12 saat gözlem ve seri muayene önerilir
- Taburculukta beslenme, ilaç ve kontrol günü açıklanır
- Ağrının yeniden artması, ateş, kusma durumunda derhal başvuru bilgisi verilir
Riskler
- Tanı gecikmesinde apandisit perforasyonu, sepsis
- Aort anevrizma rüptüründe yüksek mortalite
- Mezenter iskemisinde bağırsak nekrozu
- Görüntülemede radyasyon ve kontrast reaksiyonu
- Belirsiz vakalarda gereksiz cerrahi veya geç cerrahi riski
Sıkça Sorulanlar
Acile başvurmadan önce ağrı kesici alabilir miyim?
Önerilmez. Ağrı kesici tanıyı maskeleyebilir ve hekimin değerlendirmesini zorlaştırır. Acilde uygun ağrı tedavisi tanı netleştikten sonra verilir.
Apandisit ağrısı tipik olarak nasıl başlar?
Genellikle göbek çevresi ağrısıyla başlar, birkaç saat içinde sağ alt karına yerleşir, bulantı-iştahsızlık ve hafif ateş eşlik edebilir. Ancak her vaka tipik değildir.
Hangi karın ağrılarında 112 mutlaka aranmalıdır?
Şiddetli, ani, sırta vuran ağrı; kanlı kusma/dışkılama; bilinç bulanıklığı; tansiyon düşüklüğü; gebelikte ani ağrı durumlarında ambulans çağırılmalıdır.
Çocuklarda akut karın ağrısı farklı değerlendirilir mi?
Evet. Çocuklar belirtileri net anlatamaz; muayene ve ultrason ön plana çıkar. Apandisit, invajinasyon ve testis torsiyonu gibi tablolar atlanmamalıdır.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Batın BT
Görüntüleme Hizmetleri
Batın BT — karın ağrısı, akut karın, kanser evrelemesi ve organ değerlendirmesinde ileri görüntüleme.
Acil muayene ve triaj
Acil Sağlık Hizmetleri
Acil muayene ve triaj — başvuruda hayati önceliklendirme ve hızlı tıbbi değerlendirme süreci.
Göğüs ağrısı değerlendirmesi
Acil Sağlık Hizmetleri
Göğüs ağrısı değerlendirmesi — kalp krizi, aort yırtılması ve akciğer embolisi ayırıcı tanısı.
Kolesistektomi
Cerrahi Poliklinik Hizmetleri
Kolesistektomi — safra kesesinin çıkarıldığı laparoskopik veya açık cerrahi işlem.
Laparoskopik cerrahi
Cerrahi Poliklinik Hizmetleri
Laparoskopik cerrahi — kapalı yöntemle, küçük kesilerle yapılan minimal invaziv genel cerrahi işlemler.
Abdominal ultrasonografi
Görüntüleme Hizmetleri
Abdominal ultrasonografi — karın içi organların radyasyonsuz, gerçek zamanlı ses dalgası ile incelenmesi.
Travma bakımı
Acil Sağlık Hizmetleri
Travma bakımı — çoklu yaralanmalarda ABCDE algoritması ile sistematik müdahale süreci.
Kardiyopulmoner resüsitasyon
Acil Sağlık Hizmetleri
Kardiyopulmoner resüsitasyon (CPR) — kalp durması sonrası dolaşım ve solunumu yeniden başlatma uygulaması.