Kanser, kalp yetmezliği veya KOAH gibi ilerleyen hastalıklarda ağrı kontrolü, semptom yönetimi ve psikososyal desteği bütüncül olarak ele alan multidisipliner danışmanlık.
Ne için yapılır
- İleri evre kanser veya kanser dışı kronik hastalıklarda (kalp/akciğer/böbrek/karaciğer yetmezliği) destek ihtiyacı
- Kontrol altına alınamayan ağrı, bulantı, kusma, nefes darlığı gibi semptomlar
- Tedavi kararlarında belirsizlik ve gelişmiş bakım planlaması ihtiyacı
- Hasta ve aileler için psikolojik, sosyal ve manevi destek gereksinimi
- Sık hastane yatışları veya acil servis başvurularını azaltma hedefi
- Yaşam sonu dönemde konfor odaklı bakım planlaması
- Bakım veren yakınlarda yorgunluk, uykusuzluk ve tükenmişlik belirtileri
Hazırlık
- Mevcut hastalık raporları, görüntülemeler ve laboratuvar sonuçlarının getirilmesi
- Kullanılan ilaçların (ağrı kesiciler dahil) tam listesi ve dozlarının hazırlanması
- Şikayet günlüğü: ağrı şiddeti, sıklığı, uyku ve iştah notları
- Hasta ve birinci derece yakının görüşmeye birlikte katılması
- Tedavi tercihleri ve değerler hakkında aile içi konuşmaların yapılması (mümkünse)
İşlem nasıl yapılır
- Hekim tarafından hastalık seyri, semptomlar ve önceki tedavilerin gözden geçirilmesi
- Ağrı, bulantı, nefes darlığı, uyku ve iştah gibi semptomların standart ölçeklerle değerlendirilmesi
- Mevcut ilaçların yeniden düzenlenmesi (gereksiz ilaçların azaltılması, ağrı kesicilerin titrasyonu)
- Psikolojik durum, sosyal destek ve manevi ihtiyaçların değerlendirilmesi
- Hasta ve aileyle birlikte yazılı bakım planı oluşturulması; ileri yönelik istekler kayıt altına alınması
- Gerektiğinde onkoloji, ağrı kliniği, psikiyatri ve sosyal hizmetlerle iş birliği planlanır
İşlem sonrası
- Semptomların evde günlük takibi için yazılı çizelge ve eğitim
- Ağrı, bulantı veya nefes darlığı yoğunlaştığında kullanılacak ek doz ilaçların reçetelenmesi
- Telefon veya yüz yüze düzenli kontroller; durum değişikliğinde erken müdahale
- Bakım veren yakınların eğitimi ve psikososyal destek imkanları
- Gerekli durumlarda evde sağlık hizmeti veya yataklı palyatif merkeze yönlendirme
Riskler
- İlaç düzenlemelerinde geçici uyku hali, kabızlık veya bulantı (önlemlerle azaltılır)
- Güçlü ağrı kesicilerin yan etkileri (uygun dozlamayla yönetilir)
- Yaşam sonu konuşmalarının yarattığı duygusal yük (psikolojik destek sağlanır)
- Bakım veren yakının fiziksel ve duygusal tükenmişliği
- Karar alma sürecinde aile üyeleri arasında görüş ayrılıkları
Sıkça Sorulanlar
Palyatif bakım umudun kesildiği anlamına mı gelir?
Hayır. Palyatif bakım, hastalığa yönelik tedavilerle birlikte erken dönemde de uygulanabilir. Amacı yaşam kalitesini artırmak, semptomları azaltmak ve hastaya destek olmaktır; tedaviyi durdurmak değildir.
Sadece kanser hastaları mı bu hizmeti alır?
Hayır. İlerleyen kalp yetmezliği, KOAH, böbrek/karaciğer yetmezliği, ileri demans gibi birçok kronik hastalıkta da palyatif bakım yararlıdır.
Ağrı kesiciler bağımlılık yapar mı?
Tıbbi gözetim altında, gerçek ağrı için kullanılan opioid türü ilaçlarda bağımlılık riski düşüktür. Doz, hekim tarafından bireye göre titre edilir; düzenli takip ile yan etkiler kontrol altında tutulur.
Evde palyatif bakım mümkün mü?
Çoğu hasta için mümkündür. Aile, evde sağlık ekipleri ve gerektiğinde yataklı palyatif merkez işbirliği ile bakım sürdürülür. Kişisel duruma göre en uygun model birlikte kararlaştırılır.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Yatarak tedavi ve gözlem
Dahili Poliklinik Hizmetleri
Yatarak tedavi ve gözlem — yakın izlem gerektiren dahiliye hastalıklarında planlı servis yatışı ve tedavi yönetimi.
Hipertansiyon takibi ve tedavisi
Dahili Poliklinik Hizmetleri
Hipertansiyon takibi ve tedavisi — yüksek tansiyonun tanı, ilaç ve yaşam tarzı yönetimi.
KOAH takibi ve tedavisi
Dahili Poliklinik Hizmetleri
KOAH (Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı) — GOLD evrelemesi temelli tanı, izlem ve tedavi süreci.
Elektrolit bozuklukları tedavisi
Dahili Poliklinik Hizmetleri
Elektrolit bozuklukları tedavisi — sodyum, potasyum, kalsiyum dengesizliklerinde güvenli düzeltme yönetimi.
Geriatrik hasta değerlendirmesi
Dahili Poliklinik Hizmetleri
Geriatrik hasta değerlendirmesi — 65 yaş ve üzeri bireylerde fiziksel, bilişsel ve sosyal sağlığın bütüncül incelenmesi.
Abdominal parasentez
Dahili Poliklinik (Gastroenteroloji)
Abdominal parasentez — karın boşluğunda biriken sıvının (asit) ince bir kateterle boşaltılması işlemi.
Obezite ve metabolik sendrom yönetimi
Dahili Poliklinik Hizmetleri
Obezite ve metabolik sendrom — kapsamlı tıbbi değerlendirme, takip ve yaşam tarzı yönetimi.
Enfeksiyon hastalıkları tedavisi
Dahili Poliklinik Hizmetleri
Bakteriyel, viral ve diğer enfeksiyon hastalıklarında uygun antibiyotik ve destekleyici tedavi yönetimi.