Belirli dalga boylarında UV ışınının kabin veya lokal cihazla cilde uygulandığı tedavi yöntemi. Sedef, vitiligo ve egzama gibi durumlarda kullanılır.
Ne için yapılır
- Orta ve şiddetli plak tipi sedef hastalığı (psoriasis)
- Yaygın vitiligo ve segmental olmayan tipte renklenme bozuklukları
- Topikal tedaviye yanıtsız atopik dermatit
- Mikozis fungoides gibi kutanöz T hücreli lenfomanın erken evreleri
- Polimorf ışık erüpsiyonu için kontrollü ön tedavi
- Yaygın kaşıntılı dermatozlar (örn. üremik, kolestatik kaşıntı)
Hazırlık
- Mevcut ilaç listesinin gözden geçirilmesi (fotosensitiviteye yol açanlar açısından)
- Tedavi öncesi ayrıntılı cilt muayenesi ve cilt kanseri öyküsünün sorgulanması
- Tedavi sırasında göz koruyucu UV gözlüğü kullanımı
- Erkeklerde testislerin, kadınlarda meme uçlarının kapatılması
- Tedavi gününde yüze ve maruz kalan bölgelere kozmetik veya parfüm sürülmemesi
İşlem nasıl yapılır
- Dar bant UVB (NB-UVB, 311 nm) en sık kullanılan yöntemdir
- PUVA tedavisinde önce psoralen alınır, ardından UVA uygulanır
- Hasta tüm vücut kabinine veya lokal cihaza yönlendirilir
- Başlangıç dozu cilt tipine göre (Fitzpatrick I-VI) belirlenir
- Seanslar haftada 2-3 kez planlanır, doz kademeli artırılır
- Her seans birkaç dakika sürer; tedavi süreci genellikle 20-40 seans kapsar
İşlem sonrası
- Tedavi yanıtı 6-12 hafta içinde değerlendirilir
- Yanıt sağlandıktan sonra kademeli olarak seans sıklığı azaltılır
- Yıllık tam vücut cilt muayenesi ile uzun dönem cilt kanseri taraması yapılır
- Kuruma için nemlendirici kullanımı sürdürülür
- Tedavi süresince güneşten ek koruma önerilir
Riskler
- Hafif eritem, kuruluk ve geçici kaşıntı (en sık beklenen yan etkiler)
- Yanık benzeri reaksiyon (doz aşımı durumlarında)
- Uzun dönem kümülatif UV maruziyetine bağlı erken yaşlanma ve cilt kanseri riski (özellikle PUVA)
- PUVA'da bulantı ve göz koruması ihmal edilirse katarakt riski
- Mevcut herpes simplex enfeksiyonunun alevlenmesi
Sıkça Sorulanlar
Solaryumdan farkı nedir?
Solaryum bronzlaşma amacıyla geniş spektrumlu UV verir ve tedavi değildir. Fototerapi ise hekim kontrolünde, hastalığa özel dalga boyu ve dozda uygulanır.
Sedefte kaç seansta sonuç alınır?
Genellikle 20-30 seans sonunda belirgin düzelme görülür. Yanıt kişiye, hastalık şiddetine ve cilt tipine göre değişir.
Fototerapi cilt kanseri yapar mı?
Özellikle PUVA ile kümülatif doz arttıkça cilt kanseri riski yükselebilir. NB-UVB'de risk daha düşüktür ancak yıllık cilt muayenesi yine de gereklidir.
Hamilelikte kullanılabilir mi?
NB-UVB hamilelik döneminde uygun seçeneklerden biri olarak değerlendirilebilir. PUVA hamilelikte önerilmez. Karar mutlaka hekim tarafından bireysel olarak verilir.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Vitiligo tedavisi
Deri ve Zührevi Hastalıklar
Vitiligo tedavisi — pigment hücrelerinin etkilendiği kronik cilt hastalığında pigmentasyon yeniden kazandırma yöntemleri.
Egzema/dermatit tedavisi
Deri ve Zührevi Hastalıklar
Egzema/dermatit tedavisi — atopik, kontakt ve seboreik dermatitte kişiselleştirilmiş tıbbi yaklaşım.
Dermatolojik muayene
Deri ve Zührevi Hastalıklar
Dermatolojik muayene — cilt, saç ve tırnak hastalıklarının klinik değerlendirmesi.
Kriyoterapi
Deri ve Zührevi Hastalıklar
Kriyoterapi (dondurma tedavisi) — sıvı azot ile cilt lezyonlarının dondurularak tedavisi.
Dermatolojik lazer tedavisi
Deri ve Zührevi Hastalıklar
Dermatolojik lazer tedavisi — cilt hastalıklarında hedefe yönelik ışık tedavisi uygulaması.
Akne tedavisi
Deri ve Zührevi Hastalıklar
Akne tedavisi — sivilce hastalığının evresine göre kişiselleştirilmiş tıbbi tedavisi.
Sedef hastalığı tedavisi
Deri ve Zührevi Hastalıklar
Sedef hastalığı (psoriasis) tedavisi — topikal, fototerapi ve biyolojik ajanlarla bireyselleştirilmiş yaklaşım.
Mantar enfeksiyonu tedavisi
Deri ve Zührevi Hastalıklar
Mantar enfeksiyonu tedavisi — dermatofit, kandida ve maya kaynaklı cilt enfeksiyonlarının tanı ve yönetimi.